How to Start Fish Farming Business

ભારતમાં માછલી ઉછેરનો વ્યવસાય કરવો ખૂબ જ નફાકારક સાબિત થઈ શકે છે, કારણ કે ભારતની લગભગ 60 ટકા વસ્તી માછલી ખાવાનું પસંદ કરે છે. માછલી ઉછેરને અંગ્રેજી ભાષામાં માછલી ઉછેર પણ કહેવામાં આવે છે. આ વ્યવસાય શરૂ કરવા માટે, નદી હોવી ખૂબ જ જરૂરી છે. તે જ સમયે, આપણા દેશમાં ઘણી નદીઓ, તળાવો અને સમુદ્ર છે. જેની મદદથી કોઈપણ આ બિઝનેસ શરૂ કરી શકે છે. તે જ સમયે, તમારે આ વ્યવસાય કરવા માટે જમીનની પણ જરૂર છે. આ જમીનનો ઉપયોગ ટાંકી, તળાવ અથવા આવી જગ્યા બનાવવા માટે થાય છે. જેમાં પાણી ભરી શકાય અને માછલી પકડ્યા બાદ તેમાં રાખી શકાય. તે જ સમયે, આ વ્યવસાય સાથે સંબંધિત અન્ય માહિતી તમને નીચે આપવામાં આવી છે.

Why to do Fish Farming

માછલીની માંગ માત્ર ભારતમાં જ નહીં પરંતુ સમગ્ર વિશ્વમાં વધી રહી છે. તે જ સમયે, માંગમાં વધારો થવાનું મુખ્ય કારણ માછલીની સ્વાદિષ્ટતા અને તેમાં હાજર ઘણા પ્રોટીન અને વિટામિન્સના સ્ત્રોત છે. તેથી જ તેનું બજાર વૈશ્વિક સ્તરે વધી રહ્યું છે.

જેમ અમે તમને ઉપર કહ્યું છે કે આ વ્યવસાય કરવાનો સૌથી મોટો સ્ત્રોત સમુદ્ર, નદીઓ અને તળાવો છે. પરંતુ વધતી જતી ટેકનોલોજી સાથે, લોકોએ માછીમારીની જૂની કુદરતી પદ્ધતિઓ છોડી દીધી છે અને નવી પદ્ધતિઓ અપનાવી છે. હવે લોકોએ કૃત્રિમ રીતે તળાવ કે ટાંકીઓ બનાવીને માછલીની ખેતી શરૂ કરી છે. એટલું જ નહીં, દરિયામાંથી માછીમારીના વેપારમાં સતત ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે. જેનું કારણ માછલીના ખેતરો બનાવીને લોકો દ્વારા જાતે માછલીનું ઉત્પાદન કરવાનું છે.

What is Fish Farming

માછલી ઉછેરનો અર્થ એ છે કે માછલીનું કદ વધારવું અને તેમાંથી ઉત્પાદિત માછલીને વધારવી. એટલું જ નહીં, આ વ્યવસાયમાં સામેલ ખર્ચ પ્રાપ્ત નફાની તુલનામાં ઘણો ઓછો છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, તમે સરળતાથી 5 થી 10 ગણો નફો મેળવી શકો છો.

Fish Farming Process

માછલી ઉછેર માટે સૌથી પહેલા તળાવ અથવા ટાંકી બનાવવી પડશે. આ બનાવવા માટે તમારે જમીનની જરૂર છે. એટલે કે, પ્રથમ પગલું તળાવ અથવા માછલી રાખવાની જગ્યા બનાવવાનું છે.

Site Selection for Fishing Farming

માછલી અથવા માછલીની ખેતી માટે યોગ્ય સ્થળ પસંદ કરવું ખૂબ જ જરૂરી છે, ધ્યાનમાં રાખો કે પર્યાવરણ અને સ્થળ માછલી ઉછેરમાં ઘણો ફરક પાડે છે. ઉદાહરણ તરીકે, શિયાળામાં અથવા ઠંડા વિસ્તારોમાં માછલી ધીમે ધીમે વધે છે. જો તમે ભારતમાં રહો છો, તો શિયાળામાં તળાવનું બાંધકામ પૂર્ણ કરવાનો પ્રયાસ કરો. જેથી તમે ઉનાળો આવે તે પહેલા માછલી ઉછેરવાનું શરૂ કરો.

Pond Design And Construction process

તમે તળાવ અથવા ટાંકી બનાવી શકો છો તેવી ઘણી રીતો છે, ઉદાહરણ તરીકે જો તમે પ્રયત્ન અને સમય બચાવવા માંગતા હો. તેથી તમે પ્લાસ્ટિકની મોટી ટાંકીઓ ખરીદી શકો છો. બીજી બાજુ, જો તમે તેને જમીન પર બનાવવા માંગો છો, તો પછી મશીનની મદદથી, તમે તે સ્થળને તળાવના આકારમાં બનાવી શકો છો. બીજી બાજુ, જો તમારું બજેટ ઓછું હોય, તો તમે પાવડોની મદદથી સરળતાથી તળાવ બનાવી શકો છો. બાંધકામ પછી, જમીનમાં વિરંજન પાવડર અને ચૂનો છાંટવો. આ કરવાથી, પસંદ કરેલા વિસ્તારમાં માછલીને નુકસાન પહોંચાડતા જંતુઓ અને બિનજરૂરી જીવો મૃત્યુ પામે છે.

Fish Farming Feeding Systems

માછલીના વેપારને વેગ આપવા માટે, તે જરૂરી છે કે માછલીઓ તળાવમાં ટકી શકે અને તેમની સંખ્યા વધારી શકે. તેથી, તમારે અગાઉથી માછલીના જરૂરી ખોરાકની વ્યવસ્થા કરવી જોઈએ. ધ્યાનમાં રાખો કે ખોરાક માછલી માટે અનુકૂળ હોવો જોઈએ અને જો શક્ય હોય તો, માછલીની જાતોને ધ્યાનમાં રાખીને તેમના ખોરાકની વ્યવસ્થા કરો. એટલું જ નહીં, તળાવના પાણીની પણ કાળજી રાખવી જરૂરી છે. પાણી બરાબર છે કે નહીં તેની તપાસ કર્યા પછી જ તેને તળાવમાં નાખો.

Selection of Fish Breeds

માછલી ઉછેર માટે સૌથી મહત્વની અને જરૂરી બાબત એ છે કે ખેતી માટે માછલીની જાતો પસંદ કરવી. ભારતમાં મુખ્યત્વે માત્ર રોહુ, કાટલા, મુરેલ, ટુના, ગ્રાસ શાર્પ અને હિસ્લા માછલીની પ્રજાતિઓ જોવા મળે છે. આવી પ્રજાતિઓ ચોમાસા અને પરિસ્થિતિઓ અનુસાર પોતાને અનુકૂળ પણ કરી શકે છે. તેનો અર્થ ભારતમાં વ્યવસાય કરવા માટે આવી માછલીઓની પસંદગી કરવી ફાયદાકારક રહેશે. તે જ સમયે, આ પ્રજાતિઓ ભારતમાં સરળતાથી ઉપલબ્ધ છે, તેથી તેમના ભાવ પણ ઉપયોગી છે.

Fish Maintenance

આ વ્યવસાયને સરળતાથી ચલાવવા માટે તમારે મજૂરોની પણ જરૂર છે. કોણ આ માછલીઓની સંભાળ રાખી શકે છે અને તેમને સમય સમય પર ખોરાક આપી શકે છે. આ સાથે, માછલીને સુરક્ષિત રાખવી પણ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. બીજી બાજુ, જો માછલીને કોઈ રોગ થાય, તો આવી સ્થિતિમાં, તમારે પોટેશિયમ પરમેંગેનેટ અને મીઠું એટલે કે સોડિયમનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ. કારણ કે આ જંતુઓ અથવા એક માછલીમાં ફેલાતા રોગો આખી માછલીને બીમાર કરી શકે છે. તેથી, માછલીની સંભાળનું ખાસ ધ્યાન રાખો.

Maintain Water Quality

પાણીની ગુણવત્તા જાળવવા માટે તમારે દર અઠવાડિયે એક વખત તળાવ સાફ કરવું પડશે. જો કે, તમે મહિનામાં બે વાર આ પ્રક્રિયા કરી શકો છો. આ સાથે, તમારે તળાવમાં ભરાયેલા પાણીના પીએચ મૂલ્યને 7 થી 8 સુધી સંતુલિત કરવાની જરૂર છે. આમ કરવાથી માછલીઓને શુદ્ધ પાણી મળે છે અને માછલીની ઉત્પાદન ક્ષમતા પણ વધે છે.

Equipment for Fish Farming

Plastic Pond for Fish Farming

આ પ્રકારના સાધનો એટલે કે ફિશ ટેન્કની જરૂર છે. જ્યારે તમે નાના અથવા ઘરેલુ સ્કેલ પર બિઝનેસ કરવાનું વિચારી રહ્યા છો. તમે તમારા ઘરની છત પર પણ આ ટાંકી સ્થાપિત કરી શકો છો. અથવા તમે ડ્રેઇન તળાવ (કૃત્રિમ) ખરીદી શકો છો. તે જ સમયે, તેમની કિંમત તમે કેટલી મોટી ટાંકી લઈ રહ્યા છો તેના પર નિર્ભર છે.

Water Testing Equipment

તમે નીચે આપેલી લિંકની મુલાકાત લઈને જળ પરીક્ષણ સાધનો ખરીદી શકો છો. તેની કિંમત લગભગ 1500 રૂપિયા છે, પાણીની ગુણવત્તા ચકાસવા માટે આ સાધનોની જરૂર છે.

Where to Get This Equipment

તમે ksનલાઇન અને offlineફલાઇન બંને ટાંકીઓ અને તળાવો ખરીદી શકો છો, તેમને offlineફલાઇન ખરીદવા માટે, તમારે પ્લાસ્ટિકની વસ્તુઓ વેચતી કંપની અથવા દુકાનમાં જવું પડશે. જ્યાં તમને આ વસ્તુઓ સરળતાથી મળી જશે. સાથે જ તેને ઓનલાઈન પણ ઓર્ડર કરી શકાય છે. તમે https://www.alibaba.com/showroom/plastic-fish-farm-tank.html અને

https://dir.indiamart.com/impcat/aquaculture-tanks.html આ બધી લિંક્સની મુલાકાત લઈને ઓનલાઈન ખરીદી પણ કરી શકો છો.

Different Types of Fish Farming

Cage System

આ ટેકનીકનો ઉપયોગ દરિયા, સરોવરો અને નદીઓમાં થાય છે, એટલે કે તમારે તમારો આખો ધંધો કોઈપણ નદી કે દરિયાના પાણીમાં જ કરવાનો છે. મત્સ્ય વ્યવસાયનો આ સૌથી સહેલો અને નફાકારક માર્ગ છે. જેની કિંમત ખૂબ ઓછી છે. આ પદ્ધતિમાં, તમારે સમુદ્ર અથવા નદીના પાણીમાં જ પાંજરા જેવી જાળ નાખવી પડશે. પરંતુ દરિયામાં આ પ્રકારની જાળ નાખતી વખતે સાવચેત રહો.

 Artificial Pond System

આ ટેકનીકને શ્રેષ્ઠ ટેકનીક માનવામાં આવે છે, આ માટે તમારે કૃત્રિમ રીતે તળાવ બનાવવું પડશે અથવા તમે જૂના તળાવનો પણ ઉપયોગ કરી શકો છો. પરંતુ તેની જાળવણી અને વ્યવસાયને સારી રીતે ગોઠવવામાં થોડો વધુ ખર્ચ થઈ શકે છે અને તે ઘણી મહેનત પણ લે છે. પરંતુ માછલીની ઉપજ પણ ઉચ્ચ ધોરણની છે, અને ઘણો નફો મેળવવામાં આવે છે.

Indoor Fish Farming

આજની આધુનિક ટેકનોલોજીના ઉપયોગથી, તમે તમારા ઘરે અથવા બંધ જગ્યાએ પણ માછલીની ખેતી કરી શકો છો. આ માટે, તમારે ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને માછલીઓ માટે યોગ્ય વાતાવરણ બનાવવું પડશે. આ માટે તમારે રૂમનું તાપમાન વધારવું કે ઘટાડવું પણ પડી શકે છે. આ કરવા માટે તમારે રૂમમાં સાધનો સ્થાપિત કરવાની જરૂર પડશે. જેની મદદથી તમે તમારા અનુસાર રૂમનું તાપમાન નિયંત્રિત કરી શકો છો. આ તકનીક દ્વારા માછલીની ખેતી કરવી ફાયદાકારક છે. તે જ સમયે, યોગ્ય સ્થાન પસંદ કરતી વખતે, ખાતરી કરો કે ત્યાં સારી વીજળી અને પાણીની સુવિધા છે.

Advantages of Fish Farming

  • તાજેતરના સર્વે મુજબ માછલી ઉછેરના વ્યવસાયમાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે. આ રીતે, તમે આ વ્યવસાય દ્વારા દર વર્ષે ઘણી કમાણી કરી શકો છો. એટલું જ નહીં, તમે તમારા વ્યવસાયને વિદેશોમાં પણ લઈ જઈ શકો છો અને તમારી માછલીઓને અન્ય દેશોમાં પણ નિકાસ કરી શકો છો.
  • આ બિઝનેસ શરૂ કરવા માટે વધારે ખર્ચ થતો નથી અને તમે તેને ઓછા ખર્ચે એટલે કે ઓછા પૈસામાં શરૂ કરી શકો છો. એટલું જ નહીં, આપણા દેશની નદીઓમાં માછલીઓ વિપુલ પ્રમાણમાં જોવા મળે છે. આવી સ્થિતિમાં, આ વ્યવસાયમાં ક્યારેય ઘટાડો થતો નથી.

License For Fish Farming

ભારતમાં કોઈ પણ પ્રકારનો વ્યવસાય શરૂ કરતા પહેલા તેનું રજીસ્ટ્રેશન કરાવવાનું રહેશે. તમારે તમારા વ્યવસાયની નોંધણી માટે એક ફોર્મ ભરવાનું રહેશે. જેને સરકારે ઉદ્યોગ આધાર નામ આપ્યું છે. તમે MSME મંત્રાલયની કોઈપણ સરકારી કચેરીની મુલાકાત લઈને સીધા જ તમારી નોંધણી કરાવી શકો છો.

જેના માટે તમારે તમારા વ્યવસાય સાથે સંબંધિત તમામ દસ્તાવેજો અને ઓળખ કાર્ડ, આધાર કાર્ડ, પાન કાર્ડ અને માલિકનો ફોટો વગેરે લેવાનું રહેશે. રજીસ્ટ્રેશન પછી તમને રજિસ્ટ્રેશન નંબર આપવામાં આવે છે. જેનો ઉપયોગ તમે સરકાર દ્વારા આપવામાં આવતી સબસિડી અથવા લોન મેળવવા માટે કરી શકો છો. પરંતુ જો તમે દરિયા અથવા નદી પર આ વ્યવસાય કરવા માંગતા હોવ તો તમારા માટે સરકાર તરફથી ના વાંધા પ્રમાણપત્ર લેવું જરૂરી બની જાય છે.

Selling & Marketing

ભારતના લગભગ દરેક શહેરમાં માછલી વેચવા માટે એક બજાર ભું કરવામાં આવ્યું છે. જ્યાં તમે પણ જઈને તમારી માછલી વેચી શકો છો. એટલું જ નહીં, ભારતમાંથી માછલીઓ પણ વિદેશ મોકલવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત, તમે તમારી માછલીઓને સીધી કોઈપણ હોટલ અથવા નાના દુકાનદારોને પણ વેચી શકો છો.

Packaging

હોટલ અને દુકાનદારોને માછલી વેચતા પહેલા, તમારે તેને યોગ્ય રીતે પેક કરવું પડશે. જેથી માછલીઓ તેમની પાસે યોગ્ય રીતે અને કોઈપણ જાતની મુશ્કેલી વગર લઈ જઈ શકાય. બીજી બાજુ, જો તમે તમારી માછલી વિદેશી દેશ અથવા અન્ય રાજ્યને વેચો છો, તો પણ તમારે પેકેજિંગની જરૂર છે. તમે તેને કોઈપણ પ્રકારની પોલીથીન બેગમાં પેકેજ કરી શકો છો અને તમને આ બેગ બજારમાં સરળતાથી મળી જશે.

Approx Profit Margin in India

જો તમે આ બિઝનેસમાં એક લાખ રૂપિયાનું રોકાણ કરો છો, તો તમે ઓછામાં ઓછો 3 ગણો નફો મેળવી શકો છો. આ સિવાય, આ વ્યવસાયમાં નફો તમારી ક્ષમતા, કામ કરવાની શૈલી અને માર્કેટિંગ સ્તર પર આધારિત છે. એટલે કે જો તમે સખત મહેનત કરશો તો તમને સારો નફો પણ મળશે.

જો તમને અમારા How to Start Fish Farming Business વિશે આપેલી આ માહિતી ગમી હોય, તો તમારે ટિપ્પણી બોક્સમાં અમને તમારો અભિપ્રાય જણાવવો આવશ્યક છે. કૃપા કરીને તમારા મિત્રો અને સંબંધીઓ સાથે આ વ્યવસાય વિશેની માહિતી શેર કરો જેથી તેઓ પણ આ વ્યવસાય વિશે જાણ્યા પછી તેને શરૂ કરી શકે.

Leave a Comment