How to Start Dairy Farming Business

ડેરી ફાર્મ હાઉસનો ધંધો બીજા ધંધા જેવો નથી. આ વ્યવસાય લાગે તેટલો સરળ નથી. આ વ્યવસાયને યોગ્ય રીતે ચલાવવા માટે ઘણી મહેનત કરવી પડે છે. તેથી જો તમે આ વ્યવસાય શરૂ કરવાનું વિચારી રહ્યા છો, તો તમારે અમારો આ લેખ અવશ્ય વાંચવો જોઈએ.આજના આ લેખમાં અમે તમને જણાવવા જઈ રહ્યા છીએ કે આ બિઝનેસ શરૂ કરવા માટે કઈ કઈ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે. તમે આ વ્યવસાયને યોગ્ય રીતે કેવી રીતે ચલાવી શકો છો? પરંતુ સૌથી પહેલા તમારે એ જાણવાની જરૂર છે કે આપણા દેશમાં આ વ્યવસાયની સ્થિતિ શું છે અને તમે આના દ્વારા કેટલો નફો કમાઈ શકો છો.વર્ષ 2015-16 દરમિયાન કરવામાં આવેલા આર્થિક સર્વેક્ષણ મુજબ ભારત દૂધ ઉત્પાદનમાં પ્રથમ ક્રમે છે. ભારત વિશ્વમાં દૂધ ઉત્પાદનના 18.5% ઉત્પાદન કરે છે. જેનો અર્થ છે કે આપણા દેશમાં આ વ્યવસાયની ઘણી માંગ છે.

તે જ સમયે, દૂધ એક એવું ઉત્પાદન છે કે તમે તેની નિકાસ કરીને પૈસા કમાઈ શકો છો.
તે જ સમયે, ભારત સરકાર દ્વારા તાજેતરમાં રજૂ કરાયેલા અહેવાલ મુજબ, વર્ષ 2014 થી 2017 સુધીમાં ડેરી ખેડૂતોની આવકમાં 23.77% નો વધારો નોંધવામાં આવ્યો છે.આટલું જ નહીં, વર્ષ 2013-14ની સરખામણીમાં વર્ષ 2016-17માં દેશમાં દૂધ ઉત્પાદનમાં 20.12%નો વધારો થયો છે. આના પરથી અંદાજ લગાવી શકાય છે કે માત્ર દૂધ જ નહીં પરંતુ આ વેપાર સાથે જોડાયેલા ખેડૂતોની આવકમાં પણ નોંધપાત્ર વધારો થયો છે.

Investment for Small & Large Scale Dairy Farm

તમે આ વ્યવસાયને નાના, મધ્યમ અને મોટા પાયે પણ શરૂ કરી શકો છો. જો તમારી પાસે મોટી સંખ્યામાં ભેંસ કે ગાય ખરીદવા માટે પૈસા નથી, તો તમે માત્ર ચાર ભેંસ રાખીને આ વ્યવસાય ખોલી શકો છો. પરંતુ યાદ રાખો કે તમે આ ભેંસમાંથી જેટલું દૂધ મેળવશો તેટલો જ તમારો નફો થશે. એટલે કે ચાર ભેંસો રાખશો તો નફો થશે પણ બહુ નહીં. બીજી તરફ જો આ ભેંસ કે ગાયોની સંખ્યા વધશે તો તમારો નફો પણ વધશે. નીચે અમે તમને ત્રણ સ્તરે ડેરી ફાર્મ ખોલવા સંબંધિત કેટલીક માહિતી આપી છે.

Large Scale Dairy Farm

આવા ડેરી ફાર્મ ખોલવા માટે તમારે 20 લાખ રૂપિયા સુધીનું રોકાણ કરવું પડી શકે છે. તમારે આ ડેરીમાં ઓછામાં ઓછી 30 ભેંસ રાખવાની છે. બીજી તરફ, જો એક ભેંસ તમને દિવસમાં 10 લિટર દૂધ આપે છે, તો 30 ભેંસના હિસાબે તમને વેચવા માટે દિવસનું 300 લિટર દૂધ મળશે. બીજી તરફ જો તમે આ દૂધ 40 રૂપિયા પ્રતિ લીટરના ભાવે વેચો છો તો તમને એક દિવસનો 12000 હજાર રૂપિયાનો ફાયદો થશે.
તે જ સમયે, આ રકમ મહિનાના હિસાબે 3,6,0000 થશે. તે જ સમયે, આ આંકડાઓ અનુસાર, તમે કેટલો નફો કમાઈ શકો છો તેનો અંદાજ મેળવી શકો છો. જોકે, આ નફામાં ભેંસ રાખવાનો ખર્ચ અને કર્મચારીઓને પગાર ચૂકવવાનો ખર્ચ સામેલ છે.

Medium Scale Dairy Farm

આવા ડેરી ફાર્મ ચલાવવા માટે તમારે 7 થી 10 લાખ રૂપિયાની જરૂર પડશે. તે જ સમયે, આ વ્યવસાય શરૂ કરવા માટે તમારે ઓછામાં ઓછી 15 થી 18 ભેંસ અથવા ગાયની જરૂર પડશે. બીજી તરફ, જો તમે તમારા નફાની વાત કરીએ તો, તમે આ સ્તરનું ડેરી ફાર્મ ખોલીને 1.5 લાખ સુધીનો નફો મેળવી શકો છો. બીજી તરફ, જો તમે ભેંસ કે ગાયની સંખ્યા વધારશો તો તમારો નફો વધુ વધશે.

Small Scale Dairy Farm

તમે ઓછા પૈસામાં ડેરી પણ ખોલી શકો છો. નાના પાયે આ વ્યવસાય શરૂ કરવા માટે, તમારે પાંચ ભેંસ અથવા ગાયની જરૂર પડશે. તે જ સમયે, આ ભેંસ લેતી વખતે, ખાતરી કરો કે તેઓ સારી જાતિની છે અને એક દિવસમાં ઓછામાં ઓછું 10 લિટર દૂધ આપવું જોઈએ. નાના પાયે ડેરી ખોલીને તમે દર મહિને 50 થી 70 હજાર રૂપિયાનો નફો કમાઈ શકો છો.

Selection of Buffalos & Cows For Dairy Farming

ડેરી ફાર્મના વ્યવસાયને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ભારત સરકાર દ્વારા અનેક પ્રકારની મદદ આપવામાં આવી રહી છે. સરકાર દ્વારા બનાવવામાં આવેલ પોર્ટલ દ્વારા તમે ભેંસ અથવા ગાય ખરીદી શકો છો. આ પોર્ટલની લિંક નીચે મુજબ છે – https://epashuhaat.gov.in/. આ લિંક પર જઈને તમને ભેંસ કે ગાયની ઘણી જાતિઓ વિશે માહિતી મળશે. એટલું જ નહીં, જો તમે ઇચ્છો તો, તમે આ પોર્ટલ દ્વારા તેમને ખરીદી અથવા વેચી શકો છો. ઉપરોક્ત લિંક સિવાય, તમે બીજી લિંક પર જઈને પણ ભેંસ ખરીદી શકો છો. આ લિંક નીચે મુજબ છે.

https://www.indiamart.com/proddetail/jersey-cows-7765497548.html
ઓનલાઈન ઉપરાંત, તમે નજીકના કોઈપણ ગામના ખેડૂત પાસેથી ભેંસ ખરીદી શકો છો. આમ કરવાથી તમને ભેંસ થોડી સસ્તી મળશે અને તમે નફામાં રહી શકશો.

Price of Buffalos & Cows in India

ભેંસ કે ગાયની કિંમત તેમની જાતિના આધારે નક્કી કરવામાં આવે છે. જો તમે સારી નસ્લની ભેંસ ખરીદો છો તો તમને 30 હજાર રૂપિયા સુધીનો ખર્ચ થશે. બીજી તરફ જો ભેંસની બ્રીડ સારી ન હોય તો તમે 20 હજારમાં જ ભેંસ ખરીદી શકો છો. તે જ સમયે, તમે સરળતાથી સસ્તા ભાવે ગાય મેળવી શકો છો.

સમગ્ર વિશ્વમાં ભેંસ અથવા ગાયની ઘણી જાતો જોવા મળે છે અને ભેંસની દરેક જાતિ અલગ અલગ માત્રામાં દૂધ આપે છે. તેથી, તમારા વ્યવસાય માટે ફક્ત તે જ ભેંસ ખરીદો, જે તમારા વ્યવસાય માટે ફાયદાકારક છે. બીજી તરફ, જર્સી કેટલ, હોલસ્ટીન પશુઓની જાતિ અને ભેંસોની સાહિવાલ જાતિ આ વ્યવસાય માટે યોગ્ય છે. જર્સી કેટલ 15 થી 18 લિટર દૂધ આપવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.

Healthy Food for Animals

જો તમે અપેક્ષા રાખો કે તમારી ભેંસ કે ગાય તમને પુષ્કળ દૂધ આપશે, તો તમારે તમારી ભેંસને તે પ્રમાણે ખાવા દેવી પડશે. કોઈપણ ભેંસ અથવા ગાયની દૂધ આપવાની ક્ષમતા તે કેવા પ્રકારનો ખોરાક ખાય છે તેના પર આધાર રાખે છે. તેથી, તમારે ભેંસ ખાવામાં સારી કાળજી લેવી પડશે. તે જ સમયે, ભેંસ અથવા ગાયને આપવામાં આવતા ખોરાકમાં સૂકો ચારો અને તાજા ઘાસનો સમાવેશ થાય છે, આ સિવાય ભેંસોને ઘણા પ્રકારના ખનિજો પણ આપવામાં આવે છે.

Process to Open Dairy Farm

Land Required For Dairy Farm

આ વ્યવસાય શરૂ કરતા પહેલા, તમારે એક સ્થળ પસંદ કરવું જોઈએ. જ્યાં તમે ખરીદેલી ભેંસ કે ગાયો રાખવામાં આવશે. કોઈપણ પ્રકારની ડેરી ખોલતા પહેલા સ્થાન પસંદ કરવું ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. તે જગ્યાએ પાણીની કેવા પ્રકારની સુવિધા છે તે સારી રીતે જાણો. કારણ કે ઘણું પાણી ભેંસ કે ગાય પીવે છે. તેથી, એવી જગ્યા પસંદ કરો, જ્યાં તમે મુક્તપણે પાણી મેળવી શકો. સાથે જ ઉનાળાની ઋતુમાં ભેંસ કે ગાયને હવા આપવા માટે પંખાની પણ જરૂર પડે છે. જેના માટે ખાતરી કરો કે ત્યાં વીજળીની સુવિધા છે.

એક કે બે એકર જમીનમાં જ તમારી ડેરી ખોલો. કારણ કે તમારી પાસે જેટલી વધુ ખુલ્લી જગ્યા હશે, તેટલી સારી રીતે તમે ભેંસ કે ગાયને આપવામાં આવતી ખાદ્ય સામગ્રીઓ રાખી શકશો.

Construction For Dairy Farm

સ્થળ પસંદ કર્યા પછી તમારે તે જગ્યાએ ભેંસ કે ગાયો રાખવા માટે થોડી જગ્યાઓ બનાવવી પડશે. જેથી શિયાળાની ઋતુમાં ભેંસ કે ગાયોને તે રૂમોમાં રાખી શકાય. રૂમ સિવાય તમારે ટીનની મદદથી ટેરેસ બનાવવી પડશે. તે છત નીચે ભેંસ કે ગાયને સરળતાથી રાખી શકાય છે.
આ ઉપરાંત, તેમને છતની નીચે ઘાસચારો આપવાની સુવિધા માટે, તમારે બોક્સના આકારમાં જગ્યા પણ બનાવવી પડશે. જેથી તમે તેમના માટે ખાદ્યપદાર્થો બોક્સ આકારની જગ્યા પર મૂકી શકશો. તે જ સમયે, ઉપર જણાવેલ વસ્તુઓ સિવાય, તમારે ત્રણથી ચાર વધુ રૂમની જરૂર પડશે. આ રૂમમાં તમે તેમની ખાદ્ય સામગ્રી, દૂધના વાસણો અને અન્ય વસ્તુઓ રાખી શકશો.

Staff Required For Dairy Farm

તમારે ભેંસોને પાણી પીવડાવવા, સમયસર ખવડાવવા અને સાફ કરવા માટે કેટલાક લોકોની જરૂર પડશે. તેથી તમારે આ કામ માટે કેટલાક લોકોને રાખવા પડશે.

ભેંસ કે ગાયમાંથી દૂધ કાઢવું

લોકોને પસંદ કર્યા પછી આગળનું કાર્ય ભેંસમાંથી દૂધ કાઢવાની પ્રક્રિયા છે. દિવસમાં બે વાર ભેંસનું દૂધ લઈ શકાય. સાથે જ આ કામમાં લાગેલા લોકોને સ્વચ્છતા સાથે દૂધ દૂર કરવાની સૂચના આપો. દૂધ નીકળી જાય પછી બધા દૂધને એક જગ્યાએ સ્ટોર કરી લો. જે બાદ તમે આ દૂધ વેચી શકો છો.

આ વ્યવસાય કરવાની બે રીત છે. પ્રથમ પદ્ધતિ હેઠળ, તમે કોઈપણ કંપનીને દૂધ વેચી શકો છો. આપણા દેશમાં આવી ઘણી કંપનીઓ છે, જે દૂધવાળાઓ પાસેથી દરરોજ તેમનું દૂધ ખરીદે છે. બીજી બાજુ, તમે તમારી કંપની ખોલી શકો છો અને સીધા બજારમાં દૂધ વેચી શકો છો. જો કે, તમારે તમારી કંપની ખોલવા માટે થોડી મહેનત કરવી પડશે. પરંતુ એકવાર તમારી કંપની ચાલવા લાગશે તો તમને સારો નફો પણ મળશે. આટલું જ નહીં, કંપની શરૂ કરીને તમે દૂધમાંથી બનેલા અન્ય ઉત્પાદનો પણ વેચી શકો છો. જેમ કે દહીં, ચીઝ, માખણ વગેરે જેવા ઉત્પાદનો. બીજી તરફ, જો તમે કોઈ કંપની શરૂ કરો છો, તો નીચે આપેલી બાબતોનું ધ્યાન રાખો.

License for Dairy Farming

જો તમે તમારી કંપની ખોલીને દૂધ વેચવા માંગો છો, તો તમારે આ માટે તમારી કંપનીનું રજીસ્ટ્રેશન કરાવવું પડશે. કંપનીની નોંધણી કરવા માટે, તમારે તમારી કંપની માટે નામ વિચારવું પડશે. તે જ સમયે, તમે સ્થાનિક સત્તાધિકારીની ઑફિસમાં જઈને તમારી કંપનીનું નામ નોંધણી કરાવી શકો છો. આ સિવાય તમારે ટ્રેડ લાઇસન્સ, FSSAI લાયસન્સ અને VAT રજીસ્ટ્રેશન પણ મેળવવું પડશે. તમારે આ લાયસન્સ અને રજીસ્ટ્રેશનની પ્રક્રિયામાં પણ થોડો ખર્ચ કરવો પડશે.

Packaging and Labelling of Milk

જો તમે તમારી કંપની દ્વારા દૂધ બચાવો છો, તો તમારે દૂધ વેચવા માટે પેકેટ બનાવવા પડશે. દૂધના આ પેકેટ્સ પર તમારે તમારી કંપનીની માહિતી પણ આપવાની રહેશે અને દૂધ કયા દિવસે પેક કરવામાં આવ્યું છે. આ માહિતી પેકેટ પર પણ આપવાની રહેશે. તે જ સમયે, આ પેકેટો બનાવવા માટે, તમારે એવા વેપારીનો સંપર્ક કરવો પડશે જે આવા પેકેટો તૈયાર કરવાનું કામ કરે છે.

Marketing

તમારી કંપનીના નામનો પ્રચાર કરવો ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે, જેથી લોકો જાણી શકે કે આ નામની કંપની અસ્તિત્વમાં છે. કંપનીનો પ્રચાર કરવાથી લોકોને તમારા દ્વારા બનાવેલા સામાન વિશે માહિતી મળશે. જેથી તમારા ધંધામાં ફાયદો થાય. તમે પ્રચાર કાર્ય માટે અખબારમાં જાહેરાત આપી શકો છો.

Precautions

ભેંસોને માત્ર યોગ્ય પ્રકારનો ખોરાક આપો. જો તમે તેમને બગડેલો ખોરાક ખાવા દો છો, તો તે તેમનું સ્વાસ્થ્ય બગાડી શકે છે. આ ઉપરાંત સમયાંતરે પશુઓના તબીબ દ્વારા ભેંસોની તપાસ કરવામાં આવી હતી. એટલું જ નહીં, ભેંસોને અનેક પ્રકારની રસી પણ આપવામાં આવે છે, જેથી તેમને કોઈ રોગ ન થાય.

જો તમને આ લેખ હારું લાગ્યું હોય અને માહિતી પડી હોય કે ડેરી ફાર્મિંગનું બિજનેસ કેવી રીતે કરવાનો તો આ લેખ ને બધા સોશ્યિલ મીડિયા પર શેયર કરો .અને કોઈ પણ સવાલ હોય તો કોમેન્ટ માં મોકલાવો .

Leave a Comment